پلتفرم یارسان: از سرکوب دروزیها تا قتلعام علویها؛ بازتولید چرخهای که تنوع خاورمیانه را نشانه گرفته است
از سرکوب دروزیها تا قتلعام علویها؛ بازتولید چرخهای که تنوع خاورمیانه را نشانه گرفته است
تاریخ معاصر خاورمیانه بارها شاهد دورههایی از خشونت، تبعیض ساختاری و حملات سازمانیافته علیه باورداشتهای متفاوت، اتنیکی و فرهنگی بوده است. از حملات سازمانیافته علیه دروزیها گرفته تا موجهای خشونت علیه ایزدیها و دیگر اقشار فرهنگی و دینی، همگی نشاندهندهی الگوی تکرارشوندهای از سرکوب، تبعیض و تهدید هستند. این واقعیتهای تاریخی یادآور میشوند که هیچ ملتی، هیچ آیین و هیچ باوری از خطر نفرتورزی سازمانیافته، سرکوب دولتی یا خشونتهای دیگر مصون نیست.
امروز، این چرخهی تاریخی بار دیگر با هجوم کنونی علیه جامعهی علوی سوریه خود را آشکار ساخته است. حملات هدفمند، قتلعام، آوارگی جمعی و خشونتهای انتقامجویانه علیه علویها که بسیاری از آنان هیچ نقش سیاسی در تحولات حکومتی ندارند یادآور این حقیقت تلخ است که در غیاب سازوکارهای دموکراتیک، هویت جمعی بهانهای برای حذف، انتقام و تخریب میشود.
این وقایع نهتنها تراژدی انسانی، بلکه زنگ خطری برای همهی جوامع باوردار منطقه است؛ زیرا هجومهای فرقهای هرگز محدود به یک گروه باقی نمیمانند و دیر یا زود به دیگر باورها و ملتها سرایت میکنند.
درس بزرگ تجربههای منطقه این است که امنیت پایدار نه از مسیر انکار تفاوتها، بلکه از راه بهرسمیتشناختن آنها و ایجاد ساختارهایی حاصل میشود که هر قشری بتواند بدون ترس از حذف، در سرنوشت خویش سهیم باشد. پارادایم خودمدیریتی دموکراتیک، به معنای مشارکت برابر و غیرمتمرکز، توزیع عادلانهی قدرت، تصمیمگیری منطقهای و احترام به تکثر فرهنگی و دینی، یکی از الگوهای کارآمد برای جوامعی است که از تنوع تاریخی برخوردارند.
در فضای گذار سیاسی، بهویژه پس از پایان نظامهای استبدادی، متمرکز و توتالیتر، خلأ قدرت و انباشتههای تاریخی ممکن است اقشار متفاوت را در معرض خطرات جدی قرار دهد. جامعهی یارسان، با پیشینهای کهن و هویتی متفاوت، در چنین فضایی ممکن است هدف انتقامجویی، تخریب فرهنگی، تحقیر یا حذف هویتی قرار گیرد. همانگونه که وقوع خشونتهای کنونی علیه علویها نشان میدهد، هرگاه ساختارهای سیاسی ضعیف میشوند یا فرقهگرایی تشدید میشود، اقشار جداباور نخستین کسانی هستند که آسیب میبینند. این واقعیت هشدار میدهد که جامعهی یارسان باید از همین امروز مورد توجه قرار گیرد و در طراحی آیندهی سیاسی، جایگاه آن بهروشنی و بر اساس اصول دموکراتیک تضمین شود.
تجارب خونین منطقه به ما میآموزد که امنیت و آزادی گروههای مختلف نه از مسیر یکسانسازی اجباری، بلکه از راه بهرسمیتشناختن تنوع فرهنگی و دینی، نهبهعنوان تهدید، بلکه بهمثابه سرمایهای اخلاقی و اجتماعی و با توزیع قدرت بهصورت غیرمتمرکز و دموکراتیک حاصل میشود. بهگونهای که هر جامعه صاحب نقش، مسئولیت و قدرت تصمیمگیری در سرنوشت خویش باشد.
همزیستی مسالمتآمیز نهتنها یک ضرورت سیاسی، بلکه نوعی احترام بنیادین به کرامت انسان است. تنوع، نه مانع همزیستی، بلکه امکان شکوفایی آن است. هیچ جامعهای به بلوغ نمیرسد مگر آنکه از ضعیفترین و کوچکترین گروههای خویش پاسداری کند و ملتها در تکثر است که به بلوغ اجتماعی دست مییابند.
ما بهمثابه پلتفرم یارسان حمایت خود را از حق مشروع مردم علوی برای زیست امن و آزاد اعلام کرده و خواهان واکنش جوامع و نهادهای حقوق بشری در اینباره هستیم. ظلم، تبعیض و سیاستهای قتلعام علیه آنان را قاطعانه محکوم میکنیم. این خشونتها را خطری جدی برای همهی جوامع جداباور منطقه میدانیم و باور داریم که تنها راه جلوگیری از تکرار چنین فجایعی، پایبندی عملی به همزیستی مسالمتآمیز، عبور از منطق حذف و ستم و حرکت بهسوی مدیریت دموکراتیک و همزیستی آگاهانه امکانپذیر است.
پلتفرم یارسان
٠٨ آذر ١٤٠٤
